A-1 (Çarış) Yazıtı

Genel Bilgi

Altay yazıtları içinde ilk bulunan Çarış yazıtı G.İ. Spasskiy tarafından 1819 yılında Çarış nehrinin sol kıyısına yakın bir dağ yamacında keşfedilmiştir. Bugünlerde kayıptır. Yazıt üzerinde ancak Spasskiy’in “Zapiski O Sibirskih Drevnostyah” adlı çalışmasındaki çizimi aracılığıyla okuma yapmak mümkündür. Yazıt kayıp olduğundan fiziki durumu hakkında birşey demek mümkün değildir. 

Bilimsel Araştırma

E. Tenişev, L. Tıbıkova, İ. Nevskaya, M. Erdal,

K.Konkobaev, N.Useev, N.Şabdanaliev okuma-anlamlandırma çalışmaları yapmıştır.

Literatür

Спасский Г. И.   Записки о сибирских древностях, 1819.

Тенишев Э. Р.    Руническая  надпись на утесе р.Чарыша (Алтай) // Избранные труды. Книаг первая.-Уфа: Издательство «Гилем», 2006. -  С.122-127

Тыбыкова Л. Н., Невская И. А., Эрдал М.  Каталог древнетюркских рунических памятников Горного Алтая.-Горно-Алтайск,  2012.- С. 139-140

K.Konkobaev, N.Useev, N.Şabdanaliev. Altay Cumhuriyeti’ndeki Eski Türk Yazıtları Albümü, Astana, 2015.- s. 14-17.


Metin

E. Tenişev:

1) biz bäş apar

2) ädis ılık tüşi yär bäŋgü ädig äş äpir äŋir ıd, äp älim(iz) ämdi

3) äpir atıp ıd, är älipin apam äşi yär barır

1) Biz beş Apar (eri)

2)   Büyük iyilik kaynağı, yer, ebedî iyilik, dost erler, (avda) kazanç gönder! Babamın erlerini, (eşlerini) yaklaştırıp yer verir.

3)   Bizim erdem halkımız şimdi (kendi) kahramanlarını gönder! Babamın erlerini, (eşlerini) yaklaştırıp yer verir.


L. Tıbıkova, İ. Nevskaya ile M. Erdal:

1) b(ä)n

2) …. y(e)r b(ä)ŋ(i)gü ... (a)d(ï)r(ï)lu b(a)rdï

3) …(a)d(ï)r(ï)lt(ï) ... y(e)r b(ä)ŋ(i)g[ü …]

1) ben

2) …. yer ebedi ... ayrıldı

3) … ayrıldı ... yer ebed[i …]


К. Konkobayev, N. Useyev, N. Şabdanaliyev:

1. b(i)z b(e)ş (a)ş(ı)l

2. (e)d(i)s (a)l(ı)k t(e)ni y(e)r b(e)ŋgü ad(ı)g (e)ş (e)ri (e)l(e)yi (a)d(ı)r(ı)lu b(a)rdı

3. (e)rg(e)k(i)p (a)d(ı)r(ı)ltım (e)şi y(e)r b(e)ŋig(ü)

1) Biz beş (kere) çoğalalım.

2) Ediş’in yaralı bedeni. Yer ebedî. Adıg (boyundan ya da tözü “ayı” olan) eş eri sakinleşerek ayrılıp gitti (vefat etti).

3) Sıkılarak ayrıldım (vefat ettim). (Onun) dostları. Yer ebedî


Görüşleriniz İçin Tıklayınız