Kur'an Tercümeleri

Genel Bilgi

Genel Bilgiler: Kuran’ın ilk tercümesi Karahanlı Devleti döneminde yapıldı. Bu tercümeye satır altı tercüme diye denilir. Kuran’ın Arapça metninin altına kelime kelime tercümesi yazılır. Bilim insanları ilk Kuran tercümesinin ХІ.yy ve ХІІ.yy arasında yapılmış olabileceği görüşündedir.

Karahanlılar dönemine ait olduğu tahmin edilen Kuran tercümelerinin dört nüshası bulunmaktadır.

Birinci nüsha: İstanbul’daki Türk ve İslam Eserleri Müzesi’nde No.73 kayıtlıdır. Tercümanın ismi ve zamanı yazılmamıştır. Muhammed bin el-Hâc Devletşah eş-Şirâzî tarafından 1333-1334 yıllarında istinsah edilmiştir.

İkinci nüsha: İngiltere’nin Manchester şehrindeki  John Rylands Kütüphanesi’nde bulunmaktadır. Birinci nüshaya göre daha eski. Türkçe tercümesiyle birlikte Farsça tercümesi de yer almaktadır. 

Üçüncü nüsha: Özbekistan Bilimler Akademisi Kütüphanesi’nde No.2008 kayıtlıdır. Bu nüshada da Türkçe ve Farsça tercüme bulunmaktadır.

Dördüncüsü: İstanbul’daki Süleymaniye Kütüphanesi’ndeki Hekimoğlu Ali Paşa koleksiyonunda bulunan tercümedir.

Bilimsel Araştırma

Bilimsel araştırmalar: Kuran’ın ilk Türkçe tercümeleri hakkında Zeki Velidi Togan, Abdülkadir İnan bilgi vererek Kuran’ın önce Farsçaya X.yy’da tercüme edildiğini, Türkçe’ye de çok geçmeden tercüme edilmiş olabileceğini bildiriyorlar. Rylands nüshası üzerinde J.Eckmann araştırma yapmıştır.

Literatür

Kaynakça:

Togan Z.V. The Earliest of the Qur’an into Turkish// ITED, IV-1-4, İstanbul, 1964.

İnan A. Kuran’ı Kerimin Türkçe Tercümeleri üzerinde Bir İnceleme. – Ankara, 1961.

Eckmann J. Doğu Türkçesinde bir Kur’an Çevirisi// TDAY Belleten, Ankara, 1968. – S.51-69.

Eckmann J. Eastern Turkic Translations of the Koran// Studia Turcica. – Budapest, 1971. – S.149-159

Eckmann J. Middle Turkic Glosses of the Rylands Interlinear Koran Translation. – Budapest, 1976.

F.Köprülü. Türk Edebiyatı Tarihi. – İstanbul, 1986.

Собрание восточных рукописей Академии наук Узбекской ССР. Т.ІV. Под редакцией А.А. Семенова. – Ташкент, 1957.

Metin

Тürk ve İslam Eserleri Müzesi’nde No. 73 kayıtlı nüshadaki Fatiha Süresi'nin tercümesinin transkripsiyonu:

Sūrātū’l-fātiha

[1v/1] 1. törütgәn siz bir uğan iḏi atı birlә bağırsaq qamug tınlığqa rūzi berigli mü‘minlәri yarlıqağan.

2. (2) şükr ü sipās ögdi taŋrıqa ajunluğlarnı ägtülägän iḏi.

3. rūzi berigli (3) yarlıqağlı.

4. әrklig saqış yanut küniniŋ.

5. seni birlәp saŋa tapınur miz. [2r/1] yana sendin ök yāri tilәnür miz.

6. yolçılağıl bizni köni yolqa

7. (2) anlarnıŋ yolıŋa. kim minnәt qıldıŋ anlarnıŋ üzә. (3) әrmәs öfkәnmәs anlar üzә taqı yoldın azmış. 

Mehmet Ölmez20 September, 2018

İki adet satır arası Kur'an tercümesi vardır, Karahanlı için; yukarıdaki çalışmalar tanıtıcı çalışmalardır; Eckmann'ın çalışması ise çok yararlı, çok yönlü bir indekstir. Tam (full) metin çalışmaları ise A. Ata, S. Ünlü ve A. Kök adlı araştırıcılara aittir. Bibliyografyanıza bunları da eklemeniz gereklidir.

Gökhan07 January, 2019

Üçüncü nüsha: Taşkent, Özbek Bilimler Akademisi No. 2854 olmalıdır

Görüşleriniz İçin Tıklayınız