«Шороон дов» күміс тостағандағы мәтін

Жалпы мәлімет

Моңғолия, Төв аймағы Заамар сұмыны «Шороон бумбагар» ғұрыптық кешені   ежелгі жер асты кесенесі топырақ қабатынан 2009 жылы көне түрк бітік жазулы  күміс ыдыс (тостаған) табылған. Оның  түбінде көне түрк  бітік жазулы 1 жол мәтін және таңбалар қашалған.  

Бұл кесене VII ғасырдың екінші жартысындағы ( 667 ж.  Бұғы тайпалық одағына тиесілі)  Пугу (Бұғы) тайпасының көсемі  Йету есімді ақсүйекке арнап салынды.  

2011 ж. жергілікті тұрғыннан Жапония-Моңғолия бірлескен «Жазу-3» экспедициясының мүшелері тостағанды алғаш көріп зерттеген.  Күміс тостаған толық құжатталынып алғаш рет моңғол-жапон бірлескен «Inscription-3» жобасы тобы тарапынан жарияланды.


Ғылыми зерттеулер

    Зерттеушілер мәтіннің бірінші оқылымының транскрипциясы мен аудармасында елеулі қателіктер бар деген пікір ұсыныстарын жариялап келеді.  

Такаши Осава, Ц.Баттулга алғашқы оқылымдарын жариялады және ең соңғы оқылымды Р.Мөнхтулга жасады. 

Ғылыми әдебиет

Осава Т., Сузуки К., Лхүндэв Г. Заамарын Шороон довоос олдсон мөнгөн сав дээрх руни бичээс // Археологийн судлал. Tomus XXX, Fasciculus 1-14. -Улаанбаатар, 2011.-139-145.

Баттулга Ц. Мөнгөн савны ёроолын бичээсийг нягтлах нь // “Монгол сурвалж бичгийн судлал” олон улсын эрдэм шинжилгээний бага хурал. -Уб.: 42-44

Баттулга Ц.  Мөнгөн савны ёроолын бичээсийг нягтлах нь. // Studia Archaeologica. Tom. XXXV, Fasc. 27. Уб.: 414-420 

Battulga Ts. Moğolistan’da bulunan gümüş tas tabanındaki yazıt / Inscription on the bottom of a silver cup found from Mongolia. - Moğolistan’daki Türk Ayak İzleri // Turkic Footprints in Mongolia. Ulaanbaatar, 2016,114-120.

Мөнхтулга Р.  Еще раз о надписи на серебряном сосуде из Шороон-дова // Алтаистика, түркология, моңғолистика. Халықаралық ғылыми журналы. -Астана, 2018, № 1.-73-79.

Мәтін

Р.Мөнхтулганың мәтін транскрипциясы мен аудармасы::

sibeg edesi (idisi) qïblïγ enlig bolïη a: qutlïγ bolïη a

Тостаған («саба») иесі тыныштықта бақытты болсын! Құтты болсын!


ayLB GLTWQ :ayLB gln GLBiQ :isd gbis

Пікір қалдыру