Мыс тиындағы мәтін

Жалпы мәлімет

 

  Моңғолияның  Дорнод  аймағы археологиялық экспедициясының зерттеу кезінде табылған.  Қытайда шығарылған  «У Шу-цянь» үлгілі мыс тиын. Алдыңғы бетінде  (аверсте) Қытай екі дана иероглифті жазулы.  Артқы бетінде  (реверсте) көне түрік мәтіні 21  таңба-әріптен тұрады, олар   биіктігі  4-5 мм үшкір затпен сызылып жазылған.  Мыс тиынның   өлшемі: шеңбері- 2,5 см,  төртбұрыш тесігі 1х1 см, қалыңдығы 0,1 см. Моңғолия Археология институты лабораториясында сақтаулы делінетін. Қазір аталмыш мыс тиынның  қайда екені де белгісіз. 

Ғылыми зерттеулер

1961 ж.  моңғол археологы Н. Сэр-Оджав археологиялық зерттеулер барысында тапқан. 1972 ж. С.Г. Кляшторный  оны б.з.д. 118 жылдан бастап  700 жыл бойы шығарылып тұрған қытай «ушуцянь» типтес тиындардың  бірі екендігін  және мәтінде  буддалық діни оқымыстыларға тән «бақшы» деген сөз кездеседі,  бұл  VII-VIII ғасырларға жататын мұра деген жорамал жасайды. 

Ғылыми әдебиет

Сэр-Оджав Н.  Эртний түрэгүүд (VI-V1II ууун)  //  Studiа Archaeologica Instituti Historiae Academiae Scientiarum Reipublicae Populi Mongolici , Том. 5, Fasc. 2., Улаанбаатар, 1970,  Зураг-21.

Сэр-Оджав Н.   Монголын эртний түүх. Улаанбаатар, 1977,  (Дорнодоос олдсон зоосны бичээс) 141- т.

Кляшторный С.Г. Монета с рунической надписью из Монголии // Тюркологическая сборник-1972.   Москва,1973, C. 334-338.

Харжаубай С.   Эртний гурван бичээс (Тэвшийн бичээс) // Археологийн судлал.  Studio Archaeologica Instituti Historiae Academiae Scientiarum Reipublicae Populi Mongolic. Tomus VII, Fasc 10-18,  -Улаанбаатар, 1979,  х. 32-35.

Мәтін

С.Г. Кляшторныйдың транскрипциясы мен аудармасы:

Qumaš baqšy qutluγ bolzun -  «Да будет благословен Кумаш-бакши!»


aNUzLUBGLTQisQB smUQ

 

                Qumaš baqšy qutluγ bolzun

               Құмаш бақсы құтты болсын!

Пікір қалдыру