Алтын тиындағы мәтін

Жалпы мәлімет

Моңғолия, Булган аймағы   Бүрэгхангай  сұмыны «Их дулаан» деген жерде «Өвгөнт, Үүдэнт»  атты  9х10 м  қорғанда  жүргізген қазба зерттеулер барысында 39 дана алтын бұйым табылған.  Дөңгелек пішінді алтын тиында  2   жол мәтін  соғылып жазылған.











Ғылыми зерттеулер

 Мәтіннің алғашқы оқылымын 1987 жылы  Д.Наваан, Б.Сумьябаатар ғұн дәуірінің прото моңғол тілді ескерткіш «хаанұ тамға» деп қарастырды.  1986 жылы С.Харжаубай да ғұн замандікі «елшінің есімі Амас шат» деді. Ал,  1990 жылы  С.Г. Кляшторный, Д.Г.Савинов, В.Шкода  аталмыш қорған көне түрк дәуіріне тиесілі екендігін және византия Ираклия, Лионтия императоры дәуірі  алтын монеталарының  соғдылық реплика соғылымы деп қорытындылайды, мәтінін көне түркше  «таң ер бег» деп оқиды. Ал , 2016 жылы Ц.Баттулга  мәтінді  «Бұсат бег» деп оқыды.  

Ғылыми әдебиет

Наваан Д., Сумьябаатар Б.  Өвөг монгол хэл, бичгийн чухаг дурсгал. -Улаанбаатар, 1987.

Харжаубай С. Документ из I века. — Монголия. 1986, №5, с. 31. 

Кляшторный С.Г., Савинов Д.Г., В.Шкода Золотой брактеат из Монголии. Византийский мотив в Центральноазиатской торевтике  // Информационный бюллетень. Международная ассоциация по изучению культур Центральной Азии. Вып.16. -М., 1990. -С.5-16.

Battulga Ts.    Altın adam yazıtı // Moğolistanda Türk ayak izleri. Turkic footprintins in Mongolia.-Ulaanbaatar, 2016.-102-107.  

Мәтін

1.      busat

2.      beg

 

 

1.   TSUB

2.gc


Пікір қалдыру